onderwijs

Een schooljaar van grote hervormingen op komst

Onderwijsminister Pascal Smet is vat vol ideeën op vooravond van 1 september

De onderwijsminister wil bovendien dat masters hun intrede doen in de kleuterklas. Ook droomt hij hardop van zakelijke leiders aan het hoofd van scholen en een tweede publiek-private samenwerking.

Pascal Smet is een bruistablet. Het ene idee na het andere borrelt op en gooit hij op tafel. Hij weet wat hij wil, maar hij wil zijn plannen niet opdringen. Smet vertrekt liever van een visietekst dan meteen met een kant-en-klaardecreet te komen. "Ik luister naar andere meningen en als ik ze niet volg, leg ik uit waarom." Komend schooljaar wordt het jaar dat de visie van Smet ter tafel komt. "Ik heb begrepen dat het onderwijs minstens een jaar rust wou. Die rust hebben we gegeven. Dit jaar zullen we de grote lijnen van de hervormingen trekken, maar ook dat mag niet overhaast gebeuren."

Een van de belangrijkste dossiers waarin ten laatste begin oktober enige duidelijkheid moet komen, is dat van de hervorming van het secundair onderwijs. Er was ten tijde van Smets voorganger al een blauwdruk die onder meer sprak over het schrappen van aso, tso en bso en het creëren van een brede eerste graad. Dat document werd grondig besproken en nu komt er een eerste beleidstekst. "Wat ik absoluut wil is gedifferentieerd leren structureel in het secundair onderwijs inbouwen. Ik vind het belangrijk dat sterke en minder sterke kinderen samen leren, maar je kunt er ook niet omheen dat sommigen extra ondersteuning nodig hebben. Anderzijds zijn er ook die net meer uitgedaagd willen worden. Vandaar dat er een groot gemeenschappelijk basispakket moet zijn, maar daarnaast toch ook een apart pakket."

Capaciteitsprobleem

Vorig jaar kruiste het capaciteitsprobleem in steden als Brussel en Antwerpen plots Smets pad. Directeurs laten nu al weten dat zich nog dagelijks - kansarme - ouders aanmelden om hun kind in te schrijven. "Uit de gegevens die wij krijgen blijkt dat er voldoende plaats is in Antwerpen. Mogelijk zal er zelfs plaats over zijn op 1 september, maar dat kunnen we dan pas zien. Voor Brussel is de situatie complexer. Wat ik heb gezegd is dat alle Nederlandstalige kinderen een plaats zullen hebben in het Nederlandstalig onderwijs op 1 september. Ik heb nooit gegarandeerd dat àlle kinderen die naar het Nederlandstalig onderwijs willen een plek zullen hebben. Het Brussels onderwijs moet samen met de Franstalige gemeenschap en het Brussels gewest. En wat de kansarme ouders betreft... In Antwerpen hebben we in mei of juni aan de stad gevraagd om een campagne te lanceren. Ouders zijn opgeroepen om hun kind aan te melden. Ik kan ook niet méér doen. Er is geen schoolplicht, we kunnen mensen niet dwingen."

Net zoals hij schoolbesturen niet kan dwingen om scholen op te richten. "Het is niet aan de minister van Onderwijs om uit te maken waar een school moet komen. Ik màg dat niet en ik kan alleen maar geld geven om een school op te richten als men geld wil. Ik weet nog zo niet of iedereen dat wil. Ik ben heel blij dat in Antwerpen het stedelijk en het gemeenschapsonderwijs heel snel op de kar zijn gesprongen. Het vrije net volgt in de loop van dit jaar."

Wat verlichting moet brengen - ook in de verouderde infrastructuur - is dat het hele verhaal van publiek-private samenwerking, waarbij vanuit de privésector een miljard euro in de scholenbouw gepompt wordt, sinds afgelopen schooljaar eindelijk op de rails staat. "En we zijn nu al begonnen met de voorbereiding van een tweede publiek-private samenwerking, maar we moeten nog bekijken over welk bedrag het zal gaan."

De extra plaatsen die gecreëerd werden in onder meer Antwerpen gooien het probleem van het lerarentekort opnieuw pijnlijk op tafel. Verschillende basisscholen kondigden al voor de vakantie aan leraren in Zeeland te zullen recruteren. "In september starten we ook met gesprekken over het leerkrachtenloopbanenpact, dat moet een globaal plan opleveren. We moeten beter organiseren. Als jonge leraren gedemotiveerd raken, omdat ze elk jaar een ontslagbrief krijgen, niet zeker weten of ze al dan niet werkloos zullen zijn en of ze nog in dezelfde school zullen kunnen beginnen, dan is dat totaal ontmoedigend."

"Bij de directies, die ook vaak moeilijk te vinden zijn, denk ik dat we moeten kijken naar de culturele sector. Daar is een onderscheid tussen een zakelijk en een creatief leider. Op school heb je ook een zakelijke leider nodig die bezig is met de gebouwen en de administratie en daarnaast een pedagogisch directeur. Ik denk dat dat ook voor heel wat directeurs veel comfortabeler zal zijn."

Eén van de dingen die Smet graag wil veranderen aan de leerkrachtenloopbaan is de mogelijkheid om masters te introduceren in de kleuterklassen en het lager onderwijs. "Op dit moment kunnen mensen met een masterdiploma niet aan bod komen in het kleuter- of lager onderwijs. Ik wil niet zeggen dat de mensen die er zitten hun werk niet goed doen, maar het zou mooi zijn dat bijvoorbeeld een pedagoog een team van kleuterleidsters kan versterken en zelf ook voor de klas gaat staan, mits een hoger loon natuurlijk."

Kennisorganisatie

Tijdens zijn eerste jaar was er één ding dat de manager in Smet niet kon verkroppen. "Onderwijs is een kennisorganisatie, maar gedraagt zich zo te weinig. Je kunt maar goed besturen als je dynamische gegevens hebt. Tijdens heel de episode rond de Mexicaanse Griep vroeg griepcommissaris Marc Van Ranst ons op te volgen hoeveel kinderen ziek werden en waar ze ziek werden. Maar dat weten wij door heel wat planlast pas een maand later! Op zo'n ogenblik wordt de bestuurder in mij wakker. Hoe kan dat nu? Er bestaan zoveel softwareprogramma's. Al die scholen houden bij hoeveel kinderen aanwezig zijn. Doe dat dan op een gestructureerde manier. Ik zal met alle partijen nagaan welke informatie relevant is en dan zo snel mogelijk tot een kenniscentrum komen. Daar wil ik in de begroting van 2011 het eerste geld voor vinden."

Kim Herbots