onderwijs

"Kris Peeters heeft 10 procent beloofd"

Veto: Het maatschappelijk debat over de toekomstige structuur van ons hoger onderwijs is min of meer afgerond.
Pascal Smet: «Het debat is nog niet afgerond, maar er is wel een platformtekst. We hebben aan een heleboel mensen uit onder andere de Sociaal-Economische Raad van Vlaanderen, de werkgevers- en werknemersorganisaties, de studentenraden en de onderwijsinstellingen gevraagd om in een werkgroep samen te zitten en gedurende een aantal weken goed na te denken over hoe het nu verder moet met de mogelijke integratie van de hogeschoolopleidingen in de universiteiten.»

«Ondertussen is er in de schoot van het parlement ook een ad hoc commissie onder leiding van Fientje Moerman (Open VLD) opgericht. Midden juni zullen de ideeën uit het parlement en het rapport van de "werkgroep maatschappelijk debat" samengevoegd worden, zodat we voor de start van het zomerreces aan de Vlaamse Regering een soort principenota kunnen voorleggen over de richting waarin we de volgende maanden verder zullen werken. Ik ben heel blij dat iedereen, ook de studenten, op dat maatschappelijk debat van mening hebben kunnen wisselen. Je voelt dat er een duidelijk meerderheidsstandpunt is, ook al is er geen eensgezindheid over alles - ik denk bijvoorbeeld aan de kunstenopleidingen of aan de toekomstige rol van de associaties.»

Veto: Wat is uw mening over de rol van de associaties?
Smet: «Als je een maatschappelijk debat serieus neemt, moet je eerst de uitkomst afwachten voor je als minister een standpunt inneemt. De associaties hebben in het verleden duidelijk hun verdienste gehad en ze zullen ook in de toekomst een rol spelen. De vraag is wat die rol moet zijn. Moeten het associaties zijn zoals ze nu bestaan, of moet het een ander soort associaties zijn? Dat laat ik liever nog even in het midden, ik hoop dat we daar tegen de zomer duidelijkheid over zullen hebben.»

Veto: De uitkomst van het maatschappelijk debat is dus uw mening?
Smet: «Ik heb uiteraard een persoonlijke mening, maar als minister van Onderwijs heb ik nog geen mening. Daarvoor wil ik eerst de resultaten van het debat en de commissie afwachten. Mijn persoonlijke mening is hier niet relevant.»

Veto: Ook wat betreft de kunstopleidingen moeten er dus knopen doorgehakt worden. Wanneer zal daar de kogel door de kerk zijn?
Smet: «Dat willen we eveneens nog voor de zomer beslissen. Wat ook het resultaat zal zijn, het is aangewezen dat dit voor iedereen zal gelden. Anders zal het een onoverzichtelijk geheel worden. De discussie over de integratie heeft juist de transparantie van het hogeronderwijslandschap als doel. Uit het debat is duidelijk gebleken dat enkel Leuven-Limburg pleit voor de volledige integratie van de kunstopleidingen in de universiteit, terwijl heel wat anderen ervoor pleiten dat die opleidingen in de hogescholen blijven zitten en dat er al dan niet geëvolueerd wordt naar een soort school of arts. Daar moet nog wat over gepraat worden. Los van de vraag waar de kunstopleidingen in de toekomst gesitueerd moeten worden, is het ook van belang om na te denken over hoe we verder dienen te gaan met het proces om doctor in de kunsten te worden.»

Veto: Wat moet er gebeuren met de VUB?
Smet: «We moeten afwachten in welke mate de gebeurtenissen in Brussel invloed hebben gehad op de inschrijvingen aan de instellingen daar. Brussel is geen onveilige stad, maar iedereen kent daar wel iemand die al eens iets heeft meegemaakt. Ik ben ervan overtuigd dat de VUB een toekomst heeft - ook al zal de universiteit er in de toekomst wellicht anders uitzien. Een samenwerking met andere universiteiten, in het bijzonder met Gent, dringt zich op.»

Veto: Denkt u dat de gebeurtenissen in Brussel een grote impact zullen hebben?
Smet: «Ik hoop het niet, maar ik denk wel dat die gedachte leeft bij iedereen die met het hoger onderwijs in Brussel begaan is. Het is ook van ongelofelijk strategisch belang voor de Vlaamse aanwezigheid in Brussel dat er daar voldoende Nederlandssprekende studenten zijn. Er is natuurlijk niets verkeerd mee om in Leuven of Gent te studeren. Ik heb ook niets tegen mensen die op het platteland wonen, maar ik kan begrijpen dat studenten die meer van afwisseling en uitdaging houden, zich toch eerder aangetrokken voelen tot een stad. En Brussel is wel de enige échte stad die we in België hebben. Met alle respect voor Leuven uiteraard. (lacht)»

Transparantie

Veto: De Vlaamse Interuniversitaire Raad (VLIR) besliste onlangs om het inschrijvingsgeld voor de bijnabeursstudenten te verhogen. Strookt dat met uw pleidooi voor meer gelijke kansen in het onderwijs?
Smet: «Ik vond dat een raar moment, maar ze hebben dat zelf beslist. Ze hoeven mijn toestemming daar ook niet voor te vragen. Je kan je er vragen bij stellen of het een juiste beslissing was, maar het is niet aan mij om daarover te oordelen. Gelukkig zie je dat we in Vlaanderen nog altijd redelijk goed zitten in vergelijking met buurlanden, zoals Nederland? »

Veto: De VLIR wil met deze beslissing onder andere aan u het signaal geven dat ze alle mogelijke inspanningen wil doen om de nodige besparingen te bekomen, ook als dat ten koste gaat van beursstudenten. Begrijpt u die redenering?
Smet: «Niet echt, neen. Al is het natuurlijk wel zo dat we met een problematische economische situatie zitten en dan moet je keuzes maken. Als ik alles optel wat iedereen mij vraagt, dan zou ik één miljard euro extra op tafel moeten leggen. Bij de laatste begrotingscontrole heb ik 137 miljoen euro extra gekregen, waarvan 125 miljoen naar de lonen gaat van leerkrachten, en 12 miljoen naar de capaciteitsuitbreiding van de scholen. Anderzijds zijn we ook bezig aan een transparantieoefening: we hebben beloofd om minder planlast op te leggen, om de onderwijswetgeving te vereenvoudigen. Na de zomer moeten we normaal gezien een eerste draft hebben van de codificatie van alle wetgeving op het vlak van hoger onderwijs; dan kan je nadien ook gemakkelijker vereenvoudigen. Minder planlast zou de instellingen geld moeten opleveren. Bovendien hebben we wel het kliksysteem behouden in het hoger onderwijs. Dat betekent dat er de komende jaren automatisch miljoenen extra zullen stromen naar de werkingsenveloppes van de universiteiten en de hogescholen.»

Veto: Komt de beloofde tien procent budgetverhoging er nog deze legislatuur?
Smet: «Ik neem aan van wel. Vlaams minister-president Kris Peeters (CD&V) heeft dat bij de start van het academiejaar in Leuven ook nog eens herhaald. Ik noteer dat dan heel goed. We hebben nooit gezegd dat die verhoging al voor dit jaar zou zijn. Het gaat om 130 miljoen euro, dat is zeer veel geld, en het is de bedoeling dat we dat halen. Het zal een beslissing van de voltallige regering zijn. Veel zal afhangen van de economische situatie.»

Veto: Naar aanleiding van een uitspraak van vicerector Tine Baelmans in 'Veto' ontstond dit jaar een hele polemiek rond de zogenaamde verplichte niet-bindende oriënteringsproef. U sprak zich duidelijk uit tegen een dergelijke proef. Denkt u niet dat er drastische maatregelen nodig zijn om iets te doen aan de dramatische slaagcijfers?
Smet: «Ik kan begrijpen dat men pleit voor een dergelijke proef, maar zelf geloof ik er niet echt in. Je neemt een momentopname en dat betekent dat je geen rekening houdt met evoluties. Het is ook een kennisgerichte proef, wat impliceert dat studenten zich kunnen voorbereiden. Bovendien zit je met een soort hellend vlak: wat begint als een niet-bindende oriënteringsproef zou wel eens kunnen evolueren naar een verplichte selectieproef. Het gaat om een sociaal oneerlijk mechanisme, want de zoon van de notaris zal zich niet gehinderd voelen door zo'n test, de zoon van een gekleurde arbeider wel.»

«Dat wil niet zeggen dat ik tevreden ben met de studiekeuzebegeleiding. Als één op twee studenten niet slaagt, dan heb je een probleem. Maar het is perfect mogelijk dat mensen die nu onderscheiding halen, toch niet geslaagd zouden zijn op zo'n oriënteringsproef. In het eerste jaar leer je ook anders studeren, je kan daar begeleiding voor krijgen, je probeert je draai te vinden. Mensen moeten van de gemeenschap toch de kans krijgen om verder te studeren.»

«Ik heb ook tegen jullie vicerector gezegd dat ik mee wil denken over hoe we de studiekeuzebegeleiding zouden kunnen verbeteren. Het heeft geen zin om iemand rechten te laten studeren wanneer het duidelijk is dat die persoon daar helemaal geen aanleg voor heeft. Ik ben dus zeker voor oriëntatie en ik wil zelfs niet uitsluiten dat dat op één of andere manier met een soort diagnosetest gebeurt - maar dan een in de ruime zin van het woord, niet alleen gericht op kennis maar ook op vaardigheden, en vooral ook op evolutie. Maar in een dergelijke test kruipt dan ook veel tijd. Het persoonlijk onderwijsdossier (dat leerlingen volgt vanaf de kleuterklas tot in het hoger onderwijs, red.) zal daar uiteraard ook een rol in spelen. Op die manier kan je immers evoluties zien en daar kan je veel uit afleiden. Ik wil gewoon absoluut vermijden dat er een soort mechanisme van uitsluiting wordt ingevoerd. Dat zou enorm verarmend zijn voor de hele samenleving.»

Verkiezingen

Veto: Op Vlaams niveau worden de studenten vertegenwoordigd door de Vlaamse Vereniging van Studenten. VVS heeft in het verleden met heel wat problemen te kampen gehad, maar probeert nu opnieuw geloofwaardigheid op te bouwen. Slagen ze daar in?
Smet: «Ze slagen daar heel goed in. Ze nodigen mij zelfs uit om hun vernieuwd kantoor te openen (lacht). Nee, serieus, de studenten van VVS zijn erg betrokken en ik heb ook gehoord dat zij in de context van het maatschappelijk debat geregeld het lef hebben gehad om te zeggen waar het op staat, wat toch niet evident is in dergelijke discussies met al die associatievoorzitters en rectoren en ander hoogbekleed volk dat soms wel eens durft te vergeten waar het eigenlijk allemaal echt om draait. Ook tegen mij durven de huidige VVS-vertegenwoordigers iets te zeggen wanneer ze het niet met mij eens zijn, en dat op een heel correcte manier geargumenteerd. Dat waardeer en apprecieer ik enorm. Ik denk dat ze zeker opnieuw de draad hebben opgepikt.»

«Natuurlijk zijn we het niet over alles eens, maar dat hoeft ook helemaal niet. Het belangrijkste is dat de relatie correct is en dat we het niet via de media moeten vernemen wanneer zij ergens een probleem mee hebben. Ik heb een absolute hekel aan communiceren via de media. Ik zeg niet dat VVS niet in de media mag komen, maar er moet eerst wel over problemen gepraat worden.»

«Het feit dat de nieuwe voorzitter van de Europese studentenkoepel uit VVS komt, verleent heel wat bijkomende sérieux aan de organisatie. We hebben nu ook regelmatig overleg met VVS, en dat vind ik heel goed. Ik geloof dat je meer invloed hebt wanneer je heel kritisch en constructief bent dan wanneer je op de barricaden onnozel staat te doen. Als je serieus genomen wil worden, moet je je ook wel serieus gedragen. Wat niet wil zeggen dat ik iets tegen ludieke toestanden heb. Integendeel!»

Veto: U vroeg vorige week aan de hogescholen en universiteiten om geen examens te organiseren op de dag na de verkiezingen. Waarom vindt u dat belangrijk?

Smet: «Ik begrijp dat heel wat studenten in de examenperiode wel wat anders aan hun hoofd hebben dan te gaan stemmen. Ik ben zelf ook student geweest. Al was ik toen ook wel een keer kandidaat bij de Europese verkiezingen. Ik was toen nogal streberig aangelegd en ik wou per se onderscheiding, dus heb ik toen een tweede zit aangevraagd. (lacht) Anderzijds begrijp ik ook dat het voor de instellingen niet gemakkelijk is om met examens te zitten schuiven. Ik heb daarom de universiteiten en hogescholen gevraagd om de roosters nog eens opnieuw te bekijken en te overleggen met de studenten. En als er echt een probleem blijft, is er nog altijd de volmacht. »

>> Dit artikel is ook verschenen op de website van Veto.